Jak rozmawiać o zaangażowaniu, współpracy i sprawczości, żeby nie skończyło się na kilku oczywistych hasłach? W Teatrikonie od lat stosujemy sposoby, które są proste i bardzo skuteczne. Zamiast stawiać na suche prezentacje i wykładanie, proponujemy luźniejsze formy, ćwiczenia i tematy, które pomagają uczestnikom i uczestniczkom mówić o rzeczach naprawdę ważnych. Tak było również podczas podsumowania Szkolnych Budżetów Obywatelskich, gdzie powstały „przepisy na zaangażowanie”. Co, jak i dlaczego zrobiliśmy?
Co zrobiliśmy?
W marcu 2026 roku mieliśmy okazję zorganizować razem z Biurem Partycypacji Społecznej Urzędu Miasta Lublin podsumowanie piątej edycji SBO. Jednym z zadań, które mieliśmy zrealizować, było zaproszenie uczestników i uczestniczki do refleksji i podsumowania procesu. Duża grupa, ponad 100 osób w różnym wieku (młodzież i dorośli ze szkół podstawowych i ponadpodstawowych), i ograniczony czas (ok 30-40 min) sprawiały, że było to nie lada wyzwanie.
Jak zrobiliśmy?
Zamiast klasycznych pytań ewaluacyjnych czy ankiety, pojawiło się zadanie przygotowania „przepisu na zaangażowanie”. Zespoły (tutaj postawiliśmy na losowość w dobieraniu) miały się zastanowić, co sprawia, że młodzież angażuje się w działania w szkole, a potem swoje przemyślenia zapisać w formie dokładnej receptury. Powstały gotowe „przepisy” na ciasta, zupy, pizzę, torty i koktajle razem z listą potrzebnych składników, proporcjami i sposobami przygotowania wspólnego działania. Taka forma pozwoliła opowiedzieć o doświadczeniach związanych z SBO w sposób swobodny, naturalny i dużo bardziej angażujący niż zwykła prezentacja czy rundka w kole.
Dlaczego tak zrobiliśmy?
W Teatrikonie wierzymy, że zarówno z młodymi osobami, jak i z dorosłymi najlepiej działa praca oparta na doświadczeniu, rozmowie i interakcji. Luźniejszy punkt wyjścia nie oznacza pójścia na skróty. Często właśnie dzięki niemu łatwiej dojść do głębszych refleksji, nazwać emocje, zobaczyć perspektywę innych osób i wyciągnąć wnioski, które naprawdę zostają z grupą na dłużej. Takie podejście po prostu lepiej się sprawdza niż jednostronne mówienie do ludzi.
Na planszach stworzonych w trakcie warsztatu powtarzały się podobne wątki: dobra atmosfera, współpraca, komunikacja, wzajemny szacunek, sprawczość, docenienie, inspiracje, otwartość na różne pomysły i poczucie wpływu. Pojawiały się też trudności: biurokracja, brak komunikacji, nierówny poziom zaangażowania czy zniechęcenie. Dzięki metaforze przepisu łatwiej było uchwycić, że wspólne działanie nie dzieje się samo. Potrzebuje konkretnych warunków, czasu i uważności na innych.
Ćwiczenie „Przepisy na zaangażowanie” pokazało, że twórcze aktywności nie są tylko miłym dodatkiem do ważnych wydarzeń czy oficjalnych podsumowań. To proste narzędzie pozwoliło wydobyć sens, uporządkować doświadczenia zespołów roboczych SBO i nazwać to, co naprawdę wspiera wspólne działanie i angażowanie się w sprawy szkoły. Jesteśmy też przekonani, że gdy uczestnicy i uczestniczki sami dochodzą do wniosków, łatwiej o poczucie, że ten głos jest ważny i że warto go brać pod uwagę przy planowaniu kolejnych działań. To właśnie przez takie ćwiczenia w Teatrikonie rozmawiamy o tym, co naprawdę istotne.