
Jak rozmawiać o zaangażowaniu, współpracy i sprawczości, żeby nie skończyło się na kilku oczywistych hasłach? W Teatrikonie od lat stosujemy sposoby, które są proste i bardzo skuteczne. Zamiast stawiać na suche prezentacje i wykładanie, proponujemy luźniejsze formy, ćwiczenia i tematy, które pomagają uczestnikom i uczestniczkom mówić o rzeczach naprawdę ważnych. Tak było również podczas podsumowania Szkolnych Budżetów Obywatelskich, gdzie powstały „przepisy na zaangażowanie”. Co, jak i dlaczego zrobiliśmy?
Co zrobiliśmy?
W marcu 2026 roku mieliśmy okazję zorganizować razem z Biurem Partycypacji Społecznej Urzędu Miasta Lublin podsumowanie piątej edycji SBO. Jednym z zadań, które mieliśmy zrealizować, było zaproszenie uczestników i uczestniczek do refleksji i podsumowania procesu. Duża grupa, ponad 100 osób w różnym wieku (młodzież i dorośli ze szkół podstawowych i ponadpodstawowych), i ograniczony czas (ok 30-40 min) sprawiały, że było to nie lada wyzwanie.
Jak zrobiliśmy?
Zamiast klasycznych pytań ewaluacyjnych czy ankiety, pojawiło się zadanie przygotowania „przepisu na zaangażowanie”. Zespoły (tutaj postawiliśmy na losowość w dobieraniu) miały się zastanowić, co sprawia, że młodzież angażuje się w działania w szkole. Swoje przemyślenia mieli następnie zapisać w formie dokładnej receptury. Powstały gotowe „przepisy” na ciasta, zupy, pizzę, torty i koktajle razem z listą potrzebnych składników, proporcjami i sposobami przygotowania. Taka forma pozwoliła opowiedzieć o doświadczeniach związanych z SBO w sposób swobodny i naturalny. Dla nas to dużo bardziej angażująca forma niż zwykła prezentacja czy rundka w kole.
Dlaczego tak zrobiliśmy?
W Teatrikonie wierzymy, że zarówno z młodymi osobami, jak i z dorosłymi najlepiej działa praca oparta na doświadczeniu, rozmowie i interakcji. Luźniejszy punkt wyjścia nie oznacza pójścia na skróty. Często dzięki niemu łatwiej dojść do głębszych refleksji, nazwać emocje, zobaczyć perspektywę innych osób i wyciągnąć wnioski. Takie podejście po prostu lepiej się sprawdza niż jednostronne mówienie do ludzi.
Na planszach stworzonych w trakcie warsztatu powtarzały się podobne wątki: dobra atmosfera, współpraca, komunikacja, wzajemny szacunek, sprawczość, docenienie, inspiracje, otwartość na różne pomysły i poczucie wpływu. Pojawiały się też trudności: biurokracja, brak komunikacji, nierówny poziom zaangażowania czy zniechęcenie. Dzięki metaforze przepisu łatwiej było uchwycić, że wspólne działanie nie dzieje się samo. Potrzebuje konkretnych warunków, czasu i uważności na innych.
„Przepisy na zaangażowanie” pokazały, jak twórcze aktywności wspierają partycypację uczniów i uczennic w szkolnym budżecie obywatelskim (SBO). Pomogły zespołom podsumować doświadczenia, wyciągnąć wnioski i wskazać, co sprzyja zaangażowaniu w życie szkoły. W Teatrikonie wykorzystujemy takie metody, by wzmacniać sprawczość młodzieży i zachęcać ją do współdecydowania o szkolnej społeczności.
